232. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja

 

W Bibliotece Szkolnej Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych im. mjra Henryka Sucharskiego w Bolesławcu pamiętamy o rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. W wypożyczalni z inicjatywy Pana Pawła Domzalskiego i Pani Sylwii Czernatowicz została przygotowana gazetka upamiętniająca rocznicę uchwalenia tego dokumentu. 

Konstytucja 3 Maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie spisaną konstytucją, uchwaloną 3 maja 1791 roku przez Sejm Wielki. Była to odważna próba reformy ustroju Rzeczypospolitej Obojga Narodów, która zmierzała do umocnienia państwa i zwiększenia praw obywatelskich.

Konstytucja 3 Maja wprowadzała wiele nowości w systemie politycznym Rzeczypospolitej. Najważniejsze z nich to:

- zmiana ustroju z wolnej elekcji na monarchię dziedziczną z dynastią saską na tronie;

- ograniczenie demokracji szlacheckiej poprzez zniesienie liberum veto i praw politycznych dla szlachty nieposiadającej ziemi;

- wprowadzenie trójpodziału władzy na ustawodawczą (Sejm), wykonawczą (król i Straż Praw) i sądowniczą (sądy);

- utworzenie Rady Nieustającej jako organu doradczego i kontrolnego przy królu;

- zrównanie praw osobistych mieszczan i szlachty oraz nadanie im reprezentacji w Sejmie;

- ustanowienie ochrony państwowej dla chłopów, którzy mieli być traktowani jako ludzie wolni i nie mogli być sprzedawani razem z ziemią.

Konstytucja 3 Maja była wyrazem ducha oświecenia i dążenia do nowoczesności. Była inspirowana konstytucją amerykańską z 1787 roku oraz ideami francuskiej rewolucji. Była też odpowiedzią na zagrożenie ze strony sąsiadów, którzy chcieli podzielić się terytorium Rzeczypospolitej.

Konstytucja 3 Maja spotkała się z entuzjazmem wielu Polaków, którzy widzieli w niej szansę na odrodzenie państwa. Jednak nie wszyscy byli jej zwolennikami. Część magnatów i szlachty sprzeciwiła się zmianom i zawarła konfederację targowicką, która poprosiła o pomoc Rosję. W rezultacie wybuchła wojna polsko-rosyjska, która zakończyła się klęską Polski i drugim rozbiorem w 1793 roku. Konstytucja została zniesiona przez sejm grodzieński pod naciskiem Rosji.

Konstytucja 3 Maja była krótkotrwałym eksperymentem, który nie zdążył się zadomowić w praktyce. Jednak była ważnym symbolem walki o niepodległość i wolność. Przez wiele lat była zakazana i zapomniana, dopiero po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku rocznica jej uchwalenia została uznana za święto narodowe.