Dnia 3 lutego przypada 100.rocznica
urodzin Andrzeja Szczypiorskiego. Z tej okazji w bibliotece została
przygotowana gazetka upamiętniająca postać Andrzeja Szczypiorskiego: polskiego
pisarza, scenarzysty, polityka, w czasie II wojny światowej żołnierza Armii
Ludowej, uczestnika powstania warszawskiego, więźnia obozu Sachsenhausen, od
lat 70. działacza opozycji w PRL, senatora I kadencji.
Andrzej Szczypiorski dorastał
w rodzinie ukształtowanej przez mieszczańskie i naukowe otoczenie. W okresie II
wojny światowej studiował na tajnym uniwersytecie, współorganizowanym przez
jego ojca Adama, socjalistycznego historyka i matematyka. W tym czasie wstąpił
do Armii Ludowej. W 1944 wziął udział w powstaniu warszawskim, został
aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie przebywał
do 1945.
W latach 1946–1947
studiował na Wydziale Konsularno-Dyplomatycznym Akademii Nauk Politycznych w
Warszawie. W latach 1948–1951 pracował jako redaktor dziennika „Życie
Warszawy”, kierownik rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach (1950–1955), w
okresie 1951–1956 jako kierownik literacki Teatru Śląskiego im. Stanisława
Wyspiańskiego w Katowicach. W latach 1956–1958 był radcą ambasady PRL w Danii,
następnie do 1964 redaktorem Polskiego Radia w Warszawie, a w okresie 1965–1975
tygodnika „Polityka”, od 1971 do 1975 pisał dla miesięcznika „Odra” we
Wrocławiu.
W 1952 miał miejsce jego
debiut literacki w „Życiu Literackim”. Pod pseudonimem Maurice S. Andrews
napisał kilka powieści kryminalnych. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy
Polskich. Pod koniec lat 70. związał się z opozycją demokratyczną (KOR). Był
też współpracownikiem Polskiego Porozumienia Niepodległościowego. Od 1977
publikował coraz częściej w gazetach opozycyjnych w obiegu podziemnym, co
doprowadziło do jego internowania po ogłoszeniu w grudniu 1981 stanu wojennego.
Po politycznych zmianach w Polsce w latach 1989–1991 jako reprezentant Komitetu
Obywatelskiego (przystąpił do ROAD, zasiadał w radzie naczelnej tej partii), a
następnie Unii Demokratycznej, sprawował mandat senatora I kadencji. Działał na
rzecz niemiecko-polskiego pojednania, w 1995 za podejmowane w tym zakresie
starania otrzymał Federalny Krzyż Zasługi. Opowiadał się za pojednaniem i zbliżeniem
polsko-żydowskim, stał na czele Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Izraelskiej (TPPI).
Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie.
Twórczość: W swoich
dziełach często ukazywał złożoność rzeczywistości i trudność w dokonywaniu
wyborów moralnych, zwłaszcza w sytuacjach ekstremalnego zagrożenia życia.
Najbardziej znanym dziełem Andrzeja Szczypiorskiego jest powieść
pod tytułem „Początek” (w Niemczech wydana pod tytułem Piękna pani
Seidenman), której nie chciano opublikować w Polsce, wydał ją natomiast w 1986
Instytut Literacki w Paryżu. Opisuje ona losy grupy mieszkańców Polski zarówno
w czasach wojny, jak i po niej. Jednym z wątków jest historia pani
Seidenman, która została zadenuncjowana przez kolaboranta Bronka Blutmana, a
następnie ocalona przez polskich przyjaciół przy pomocy Niemca. W swoich innych
publikacjach, Szczypiorski przedstawiał losy pułkownika von Stauffenberga jako
niemieckiego bohatera i „człowieka honoru”. Pisarz piętnował w swoich
wypowiedziach i publikacjach wady Polaków, krytykował też działalność Kościoła
katolickiego.
Nagrody: Był m.in.
laureatem nagrody ZAiKS-u za twórczość radiową (1963), Nagrody Polskiego PEN
Clubu (1972), austriackiej nagrody państwowej w dziedzinie literatury
europejskiej za całokształt twórczości (1988), Nagrody im. Herdera (1994),
nagrody „Złotego Pióra” za zasługi w zbliżaniu narodów niemieckiego i polskiego
(1998).
Polska Fundacja Dzieci i
Młodzieży, której był przewodniczącym, przyznaje od 2000r. dla uczczenia jego
pamięci Nagrodę im. Andrzeja Szczypiorskiego. Pierwszy raz nagroda
została przyznana Marzenie Łotys, przewodniczącej Stowarzyszenia Edukacja Inaczej.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Szczypiorski
https://culture.pl/pl/tworca/andrzej-szczypiorski
