NARODOWE CZYTANIE 2026 | „MILCZYSZ!” – a jednak Mickiewicz zabrzmiał bardzo wyraźnie.

 

4 września 2026 roku w Zespole Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Bolesławcu odbyła się 15. odsłona Narodowego Czytania – ogólnopolskiej akcji organizowanej pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W tym roku bohaterem wspólnego czytania były „Dziady” Adama Mickiewicza, a my postanowiliśmy skupić się na ich najbardziej niepokojącej, wieloznacznej i wciąż zaskakująco aktualnej części III.

Nasze spotkanie otrzymało tytuł „MILCZYSZ! Głosy z celi, salonu i sumienia”. I chociaż w tytule pojawiło się milczenie, przez kilka godzin w szkolnej sali naprawdę dużo się działo – przede wszystkim za sprawą słów Mickiewicza. Nie było teatralnych kostiumów ani próby „odegrania” XIX wieku. Było za to uważne czytanie, różne głosy, krótkie komentarze i momenty ciszy, które czasem mówiły więcej niż kolejne zdania. Taki właśnie był zamysł spotkania: pierwszeństwo miały tekst, głos i słuchanie.

W wydarzeniu uczestniczyli uczniowie oraz nauczyciele języka polskiego- p. Marta Naliwańczyk-Śliwowska, p. Aneta Antczak, p. Sylwia Czernatowicz, s. Anna Mikołajewicz. Spotkanie rozpoczął p. Paweł Domzalski, który wprowadził zebranych w świat III części „Dziadów” i wyjaśnił ideę tegorocznego czytania. Lekturę zainaugurowała dyrektor ZSOiZ, p. Anna Lisiak, odczytując fragment Prologu – scenę symbolicznej przemiany Gustawa w Konrada. Od tego momentu uczestnicy przechodzili przez kolejne ważne przestrzenie dramatu: więzienną celę, doświadczenie młodych zesłańców, Wielką Improwizację, Widzenie Księdza Piotra i Salon warszawski.

I właśnie Salon warszawski stał się inspiracją dla przygotowanej wcześniej scenografii. Eleganckie wnętrze, stylizowane dekoracje, książki, cytaty i drobne rekwizyty stworzyły przestrzeń, która nie udawała muzealnej rekonstrukcji, ale pozwalała na chwilę wejść w klimat dramatu. Obok Mickiewicza pojawiły się też elementy mniej oficjalne – choćby przewrotne hasło „Przyszedłem tylko poczytać…”, które szybko stało się jednym z bardziej fotogenicznych akcentów wydarzenia.

Narodowe Czytanie nie ograniczyło się jednak do samego siedzenia z tekstem w ręku. Każdy uczestnik otrzymał pamiątkową zakładkę przygotowaną specjalnie na tegoroczną edycję, a chętni mogli opatrzyć swoją książkę lub kartę okolicznościową pieczęcią przygotowaną przez Kancelarię Prezydenta RP. Osoby, które podjęły się publicznego odczytania fragmentów dramatu, otrzymały również pamiątkowe dyplomy.

Najważniejsze było jednak coś innego. III część „Dziadów” na kilka godzin przestała być tekstem kojarzonym wyłącznie z lekcją, sprawdzianem czy szkolną interpretacją. Zabrzmiała wieloma głosami – nauczycieli i uczniów – i pokazała, że klasyka nie musi być czytana „na klęczkach”. Można z nią dyskutować, można się z nią nie zgadzać, można się przy niej zatrzymać, a czasem nawet poczuć lekki dyskomfort. I chyba właśnie wtedy literatura zaczyna działać naprawdę.

„Milczysz!” – pytał Konrad. My tego dnia zdecydowanie nie milczeliśmy. Czytaliśmy, słuchaliśmy i sprawdzaliśmy, ile z pytań Mickiewicza wciąż pozostaje bez łatwej odpowiedzi.